Faunę bezkręgowców nad Zalewem Rejowskim licznie reprezentują różne gatunki owadów, pluskwiaków, pajęczaków, pierścienic, wijów i mięczaków.

Ważki reprezentowane są przez 22 gatunki, które zestawiono alfabetycznie w Tabeli 1. Na uwagę zasługuje występowanie trzepli zielonej, która jest objęta ścisłą ochroną gatunkową w Polsce. Zaliczana jest do tzw. gatunków naturowych i została ujęta w załącznikach II. i IV. Dyrektywy Siedliskowej oraz w załączniku II. Konwencji Berneńskiej. Stwierdzona w Rejowie powyżej wyspy przy ujściu Kamionki do Zalewu Rejowskiego oraz na duktach leśnych na stoku Góry Baranowskiej. Drugim wartym odnotowania gatunkiem jest szklarnik leśny (Cordulegaster boltonii). Ze względu na to, że w ostatnim czasie  liczba jego stanowisk zmniejszyła się, szczególnie na obszarach podległych intensywnej antropopresji dlatego został objęty częściową ochroną gatunkową. Został umieszczony w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” z kategorią VU (vulnerable - gatunek wysokiego ryzyka narażony na wyginięcie ze względu na postępujący spadek populacyjny). Środowiskiem występowania tej dużej ważki (ciało 80 mm długości, rozpiętość skrzydeł 100 mm.) są wody czyste i bogate w tlen o bystrym nurcie, małe rzeki i strumienie. Nad zalewem spotykany na jedynym stanowisku nad bezimiennym strumieniem uchodzącym do Zalewu Rejowskiego w pobliżu wyspy.

 

Tabela 1 Ważki Odonata
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Gadziogłówka pospolita	Gomphus vulgatissimus
2.	Lecicha południowa	Orthetrum brunneum
3.	Lecicha pospolita	Orthetrum cancellatum
4.	Łunica czerwona	Pyrrhosoma nymphula
5.	Łątka dzieweczka	Coenagrion puella
6.	Miedziopierś metaliczna	Somatochlora metallica
7.	Pałątka niebieskooka	Lestes dryas
8.	Pióronóg zwykły	Platycnemis pennipes
9.	Szablak krwisty	Sympetrum sanguineum
10.	Szablak zwyczajny	Sympetrum vulgatum
11.	Szablak późny	Sympetrum striolatum
12.	Szklarka zielona	Cordulia aenea
13.	Szklarnik leśny	Cordulegaster boltonii	Ocz
14.	Świtezianka dziewica	Calopteryx virgo
15.	Świtezianka błyszcząca	Calopteryx splendens
16.	Tężnica wytworna	Ischnura elegans
17.	Trzepla zielona	Ophiogomphus cecilia	Oś
18.	Ważka czteroplama	Libellula quadrimaculata
19.	Ważka płaskobrzucha	Libellula depressa
20.	Żagnica jesienna	Aeshna mixta
21.	Żagnica ruda, żagiew ruda	Aeshna isoceles
22.	Żagnica sina	Aeshna cyanea

Szklarnik leśny Cordulegaster boltonii

Trzepla zielona Ophiogomphus cecilia samica

Fauna motyli dziennych reprezentowana przez 37 gatunków została zestawiona w Tabeli 2. Występowanie dwóch gatunków, choć niezbyt liczne, zasługuje na odnotowanie. Przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) występuje na wilgotnych łąkach o dużym zróżnicowaniu gatunkowym roślinności, które zaliczane są do zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych, a w ujęciu fitosocjologicznym należą do związku Molinion ceruleae. Oczywiście warunkiem niezbędnym jest obecność na łące rośliny żywicielskiej gąsienic - czarcikęsu łąkowego. Nieliczne skupiska tej rośliny spotykane są w dolinie Kamionki. Pojedyncze okazy aurinii obserwowano na nadrzecznych łąkach pomiędzy Suchedniowem Baranowem a Zalewem Rejowskim. Przeplatka aurinia jest bez wątpienia najbardziej wartościowym elementem fauny Ziemi Skarżyskiej. Podlega w Polsce ścisłej ochronie gatunkowej zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. Jest  chroniona w ramach Dyrektywy Siedliskowej Rady Europy 92/43/EWG z dn. 21. 05. 1992 w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (Załącznik II), a także Konwencji Berneńskiej, która dotyczy ochrony europejskiej przyrody żywej i naturalnych siedlisk (Załącznik II). Wpisana została do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt oraz umieszczona na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce w kategorii EN - zagrożone. Ponadto wpisana została na Czerwoną Listę IUCN i umieszczona w Czerwonej Księdze Motyli Dziennych Europy. Drugim gatunkiem jest paź królowej (Papilio machaon), który aktualnie ma status gatunku objętego ochroną częściową.

 

Tabela 2 Motyle Lepidoptera
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Bielinek bytomkowiec	Pieris napi
2.	Bielinek kapustnik	Pieris barassicae
3.	Bielinek rzepnik	Pieris rapae
4.	Czerwończyk dukacik	Lycaena virgaureae
5.	Czerwończyk płomieniec	Lycaena hippothoe
6.	Czerwończyk uroczek	Lycaena tityrus
7.	Czerwończyk zamgleniec	Lycaena alciphron
8.	Czerwończyk żarek	Lycaena phlaeas
9.	Dostojka ino	Brenthis ino
10.	Dostojka malinowiec	Argynnis paphia
11.	Górówka meduza	Erebia medusa
12.	Karłatek kniejnik	Ochlodes sylvanus
13.	Karłątek ryska	Thymelicus lineola
14.	Karłątek leśny, karłątek ceglasty	Thymelicus sylvestris
15.	Kosternik leśniak	Carterocephalus silvicola
16.	Kosternik palemon	Carterocephalus palaemon
17.	Latolistek cytrynek	Gonepteryx rhamni
18.	Mieniak strużnik	Apatura ilia
19.	Modraszek wieszczek	Celastrina argiolus
20.	Ogończyk ostrokrzewowiec	Satyrium ilicis
21.	Ogończyk śliwowiec	Satyrium pruni
22.	Osadnik egeria	Pararge aegeria
23.	Paź królowej	Papilio machaon	Ocz
24.	Pokłonnik kamilla	Limenitis camilla
25.	Przeplatka athalia	Melitaea athalia
26.	Przeplatka aurinia	Euphydryas aurinia	Oś
27.	Przeplatka cynksia	Melitaea cinxia
28.	Rusałka ceik	Polygonia c-album
29.	Rusałka kratkowiec	Araschnia levana
30.	Rusałka żałobnik	Nymphalis antiopa
31.	Strzępotek glicerion	Coenonympha glycerion
32.	Strzępotek perełkowiec	Coenonympha arcania
33.	Strzępotek ruczajnik	Coenonympha pamphilus
34.	Szlaczkoń siarecznik	Colias hyale
35.	Wietek gorczycznik/irlandzki	Leptidea sinapis/juvernica
36.	Zieleńczyk ostrężyniec	Callophrys rubi
37.	Zorzynek rzeżuchowiec	Anthocharis cardamines

                Listę motyli należy poszerzyć o te, które spotkano podczas obserwacji terenowych lecz nie są zaliczane do motyli dziennych i popularnie są określane jako „ćmy” - Tabela 3. Lista pozostaje otwarta i wymaga dalszych uzupełnień.

Tabela 3 Motyle Lepidoptera - motyle nocne
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Bęsica kwietniówka	Archiearis parthenias
2.	Dyblik liniaczek	Siona lineata
3.	Kraśnik purpuraczek	Zygaena purpuralis
4.	Kraśnik sześcioplamek	Zygaena filipendulae
5.	Lotnica zyska	Aglia tau
6.	Lśniak szmaragdek	Adscita statices
7.	Plamiec czeremszak	Abraxas sylvata
8.	Poproch cetyniak	Bupalus piniaria f. fuscantaria
9.	Poproch pylinkowiak	Ematurga atomaria
10.	Rączyk leszczyniak	Angerona prunaria
11.	Wątlak nawrzosak	Scopula immorata
12.	Wygłoba koniczynówka	Euclidia glyphica

 

Wśród chrząszczy najrzadszym był jelonek rogacz (Lucanus cervus), który od 1952 roku znajdował się pod ścisłą ochroną gatunkową, a od roku 2014 objęty jest ochroną częściową. Okaz jelonka znaleziono w latach 80. u.w. w lesie rejowskim (STAŚKOWIAK 1987). W kolejnych latach występowanie nie zostało potwierdzone. Biegacz skórzasty (Carabus (Procrustes) coriaceus) to największy przedstawiciel chrząszczy z rodziny biegaczowatych i podrodziny Carabinae. W Polsce objęty jest częściową ochroną gatunkową. Zestawienie chrząszczy tego obszaru zawiera Tabela 4.

 

Tabela 4 Chrząszcze Coleoptera
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Baldurek pręgowany	Leptura quadrifasciata
2.	Baldurek pstrokaty, strangalia plamista, pętlak pstrokaty	Rutpela maculata
3.	Biedronka azjatycka	Harmonia axyridis
4.	Biedronka mączniakówka	Thea vigintiduopunctata
5.	Biedronka siedmiokropka	Coccinella septempunctata
6.	Biegacz skórzasty	Carabus coriaceus	Ocz
7.	Barciel pszczołowiec	Trichodes apiarius
8.	Hurmak olchowiec	Agelastica alni
9.	Jelonek rogacz	Lucanus cervus	Ocz
10.	Kosmatek pospolity	Tropinota hirta
11.	Kulczanka kosaćcówka	Lixus iridis
12.	Łanocha pobrzęcz	Oxythyrea funesta
13.	Moszenica wierzbówka	Clytra laeviuscula
14.	Poskrzypka cebulowa	Lilioceris merdigera
15.	Rynnica topolowa	Chrysomela populi
16.	Szubarga dziesięciokropka	Gonioctena viminalis
17.	Szubarga pięciokropka	Phytodecta quinquepunctata
18.	Ścierwiec	Oiceoptoma thoracicum
19.	Trzyszcz piaskowy	Cicindela hybrida
20.	Wałkarz lipczyk	Polyphylla fullo
21.	Zmorsznik paskoczułki	Stictoleptura maculicornis
22.	Zmróżka złotawa	Cryptocephalus sericeus
23.	Żuk gnojarz	Geotrupes stercorarius

 

Ponadto podczas badań terenowych zwracano uwagę na błonkówki i muchówki, a wyniki obserwacji zawarto w Tabeli 5 i 6. Opracowanie tych taksonów wymagałoby specjalistycznego podejścia.

 

 

Tabela 5 Błonkówki Hymenoptera
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Mrówka rudnica	Formica rufa	Ocz
2.	Pszczolinka napiaskowa	Andrena vaga
3.	Trzmiel leśny	Bombus pratorum	Ocz
4.	Trzmiel rudy	Bombus pascuorum	Ocz
5.	Trzmiel ziemny	Bombus terrestris	Ocz
6.	Skrócinka europejska	Macropis europaea
7.	Szczerklina piaskowa	Ammophila sabulosa
8.	Szerszeń europejski	Vespa crabro

 

 

Tabela 6 Muchówki Diptera
L.p.	Nazwa gatunkowa		Uwagi
	polska	łacińska
1.	Czart wydmowiec	Thyridanthrax fenestratus
2.		Phaonia pallida
3.	Rączyca wielka	Tachina grossa
4.	Nieluba zeberka	Thelaira nigripes
5.	Słońcówka sówkówka	Villa hottentotta
6.	Ślipień trzmielowiec	Sicus ferrugineus
7.	Trzmielówka leśna	Volucella pellucens
8.	Wierzchołówka włochata	Laphria gibbosa
9.	Żałobnica białopasa	Hemipenthes maurus

Interesującą muchówką wymienioną w Tabeli 6 jest rączyca wielka (Tachina grossa). Gatunek ten jest narażony na wymarcie. Ma status VU w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Jest to owad wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Na świecie gatunek ten wykorzystuje się do walki ze szkodnikami leśnymi.Warte odnotowania jest występowanie wierzchołówki włochatej (Laphria gibbosa), która jest jedną z większych muchówek w Polsce, gdyż przy rozmiarach ciała wahających się między 1,5 do nawet 2,7 cm. osiąga wielkość zbliżoną do szerszenia. Występuje w lasach iglastych, rzadziej mieszanych, a spotkać ją można głównie na ich obrzeżach, na polanach, duktach i zrębach w miejscach mocno nasłonecznionych.

Wierzchołówka włochata, garbata (Laphria gibbosa)

Podczas prac terenowych poczyniono także obserwacje dotyczące prostoskrzydłych Orthoptera. Odnotowano i udokumentowano fotograficznie występowanie następujących gatunków: łatczyn brodawnik (Decticus verrucivorus), podłatczyn Roesela (Metrioptera roeselii), skoczek zielony (Omocestus viridulus), pasikonik zielony (Tettigonia viridissima), złotawek złotawiec (Euthystira brachyptera), podkrzewin szary (Pholidoptera griseoaptera).

Złotawek złotawiec (Euthystira brachyptera)

Na tafli zalewu unoszą się pluskwiaki wodne - nartnik duży (Gerris lacustris). W otoczeniu zbiornika obserwowano pluskwiaki lądowe: strojnica baldaszkówka (Graphosoma lineatum), ogładzik buraczak (Capsodes gothicus), knieżyca porzeczkówka (Elasmucha ferrugata), srogoń baldaszkowiec (Rhinocoris iracundus), kowal bezskrzydły (Pyrrhocoris apterus) i tarczówka rudonoga (Pentatoma rufipes).

Knieżyca porzeczkówka (Elasmucha ferrugata)

Pająkiem spotykanym w przybrzeżnych zaroślach jest bagnik przybrzeżny (Dolomedes fimbriatus) z rodziny darownikowatych (Pisauridae), zaś na bardzej nasłonecznionych, wilgotnych łąkach rozciągających się wzdłuż Kamionki coraz liczniej spotykamy tygrzyka paskowanego (Argiope bruennichi), bliskiego krewniaka pająka krzyżaka. Jest jednym z największych i najpiękniejszych pająków w naszym kraju. Podlegał do niedawna ochronie prawnej jednak ze względu na wyraźne rozprzestrzenienie się tygrzyka w całym kraju w ostatnich 20. latach gatunek został w 2011 r. usunięty z listy gatunków objętych ochroną prawną w Polsce.

Przedstawicielem wijów jest krocionóg piaskowy (Ommatoiulus sabulosus) - gatunek wija z gromady dwuparców występujący na Rejowie. W przeciwieństwie do większości krocionogów krocionóg piaskowy jest aktywny głównie w ciągu dnia. Pożywia się cząsteczkami ziemi, zbutwiałymi liśćmi, resztkami roślin oraz drewnem. Wij drewniak (Lithobius forficatus) zasiedla ściółkę i luźniejsze warstwy gleby, często kryjąc się pod kamieniami i pod leżącym drewnem.

Mięczaki (Mollusca) to drugi, najliczniejszy po omówionych wyżej stawonogach (Arthropoda), typ zwierząt. Małże reprezentuje skójka malarska (Unio pictorum), która żyje w jeziorach i rzekach naszej strefy klimatycznej. Nazwa wywodzi się stąd, że już w starożytności jej muszle były stosowane przez malarzy do przechowywania i ucierania farb, szczególnie w technikach temperowych.

Ślimakami wodnymi są: zatoczek rogowy (Planorbarius corneus) - gatunek ślimaka z rodziny zatoczkowatych o krążkowatej, ciemnej muszli, skręconej w jednej płaszczyźnie, spotykany przy ujściu Kamionki do Rejowa oraz błotniarka uszata (Radix auricularia) - gatunek związany głównie z dużymi zbiornikami słodkowodnymi o wodzie twardej: jeziorami, wolno płynącymi wielkimi rzekami nizinnymi, dużymi zbiornikami sztucznymi i stawami.

Bez wątpienia najciekawszym ślimakiem lądowym występującym w Rejowie na terenach należących do Muzeum im. Orła Białego jest ślimak żółtawy (Helix lutescens). Muszla tego ślimaka jest kulista, z wyraźną, ale niską stożkowatą skrętką, z kształtu bardzo podobna do muszli winniczka, tylko mniejsza i o delikatniejszych ściankach. Barwa muszli jest jasna, w odcieniach od białego po żółtawy. Rzadko na powierzchni zewnętrznej mogą występować ciemniejsze plamki. Dołek osiowy jest zasłonięty przez fałd wargi muszli i niewidoczny. Warga najczęściej biała, nie kontrastuje z pozostałą barwą muszli. Ciało ślimaka: noga i głowa jasnobrązowe, często ciemniejsze od muszli, o powierzchni dość chropowatej. Ślimak żółtawy podlega częściowej ochronie gatunkowej. Umieszczony jest na Czerwonej Liście Zwierząt Zagrożonych i Ginących z kategorią NT – gatunek niższego ryzyka, ale bliski zagrożenia. Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt – Bezkręgowce z kategorią LC – gatunek niższego ryzyka, najmniejszej troski.

Ślimak żółtawy (Helix lutescens)

Oprócz niego w podobnych siedliskach licznie występuje również częściowo chroniony ślimak winniczek (Helix pomatia) i wstężyk gajowy, ślimak gajowy (Cepaea nemoralis). Na roślinności nadwodnej nad brzegiem zalewu występuje zaroślarka pospolita (Fruticicola fruticum) oraz przedstawiciele bursztynkowatych (Succineidae).

Andrzej Staśkowiak